Ανακοινώσεις
05-08-2026 Αγρυπνία αγιορειτών στο Κίεβο εν μέσω βομβαρδισμών
O ηγούμενος της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου περιγράφει την αποστολή των μοναχών στο Κίεβο για την τέλεση αγρυπνίας
Η κυριακάτικη Θεία Λειτουργία στο μοναστήρι του Αρχαγγέλου του Κιέβου, στην οποία χοροστατούσε ο ηγούμενος της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου του Αγίου Ορους αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος, βρισκόταν σε εξέλιξη, όταν οι σειρήνες για επερχόμενη ρωσική πυραυλική επίθεση ήχησαν εκκωφαντικά και στα κινητά, κάτω από τα ράσα, των παριστάμενων μοναχών –καθώς και στα τηλέφωνα των κοσμικών– κουδούνισε το μήνυμα στο application ότι έπρεπε να σπεύσουν στα καταφύγια.
«Νιώσαμε φόβο και ταυτόχρονα την ανάγκη του κόσμου για υποστήριξη, είτε πνευματική είτε υλική, με την παρουσία μας και με την προσευχή μας», λέει ο αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος.
«Δεν κουνήθηκε κανείς, εξάλλου τόσοι άνθρωποι ήμασταν στον ναό, ποιος να πρωτοπρολάβει να τρέξει στο καταφύγιο; Ευτυχώς ο πύραυλος έσκασε αλλού στην πόλη, τον ακούσαμε, αλλά εμείς σταθήκαμε τυχεροί. Κάποιοι άλλοι ίσως όχι…», αφηγείται ο ηγούμενος. Ο αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος ηγείτο αντιπροσωπείας αγιορειτών μοναχών και μιας βυζαντινής χορωδίας από την Αθήνα στο ταξίδι για το Κίεβο, που εκείνες τις ημέρες υπέφερε από τα πλήγματα ρωσικών πυραύλων και drones. Προτού ξεκινήσουν για το ταξίδι είχαν δεχθεί ένα ισχυρό σοκ. Οι «εν Χριστώ αδελφοί» Ρώσοι είχαν βομβαρδίσει στο Κίεβο το ιστορικό μοναστήρι της Λαύρας των Σπηλαίων, το οποίο είχε ιδρύσει πριν από 975 χρόνια ο εσφιγμενίτης μοναχός του Αθω, Αντώνιος.
Και τώρα οι αγιορείτες ήταν προσκεκλημένοι του μητροπολίτη Ουκρανίας Επιφανίου για να τελέσουν στην πληγωμένη μονή αγρυπνία, επ’ αφορμή της εορτής του Αγίου Αντωνίου, στη Λαύρα.
«Η αλήθεια είναι πως πολλοί μας είπαν να αφήσουμε για αργότερα, όταν τα πράγματα θα ηρεμήσουν, αυτή την επίσκεψη. Δεν παριστάνουμε τους ήρωες, αλλά το θεωρήσαμε χρέος μας προς τον δικό μας Αγιο Αντώνιο να λειτουργήσουμε στη μνήμη του και, κυρίως, να δώσουμε, στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, λίγο κουράγιο στους δοκιμαζόμενους Ουκρανούς».
Άλλη πραγματικότητα
Από την ήρεμη και γαλήνια ατμόσφαιρα της προσευχής και της καταλλαγής στον Αθω, σε μια άλλη πραγματικότητα, όπου ο ουρανός «έβρεχε» βόμβες γεμάτες μίσος, σταλμένες από ορθόδοξους χριστιανούς, για να σκοτώσουν «ξεστρατισμένους» και «αμαρτωλούς» χριστιανούς – δεν ήταν εύκολο για τους κήρυκες αγιορείτες να το συνηθίσουν. «Νιώσαμε φόβο και ταυτόχρονα την ανάγκη του κόσμου για υποστήριξη, είτε πνευματική είτε υλική, με την παρουσία μας και με την προσευχή μας. Μέχρι τότε μαθαίναμε γενικώς για τον πόλεμο από τις ειδήσεις στην τηλεόραση και στο Διαδίκτυο. Είναι, όμως, τελείως διαφορετικό να το βλέπεις να παίρνει στο πεδίο σάρκα και οστά. Οταν το ζεις είναι πολύ χειρότερο από ό,τι το φαντάζεσαι», λέει στην «Κ».
Επί μία εβδομάδα οι μοναχοί του Αγίου Ορους βίωσαν τη δύσκολη έως αβάσταχτη πραγματικότητα των ανθρώπων στο Κίεβο και ήταν υποχρεωμένοι να τρέχουν κάθε λίγο και λιγάκι στα καταφύγια.
«Πώς είναι να ακούει ένας μοναχός, συνηθισμένος τις νύχτες στους ήχους των βυζαντινών μελωδιών και στα κελαηδίσματα των πουλιών στον Αθω, το ανατριχιαστικό σφύριγμα μιας βόμβας που έρχεται και σκάει πολύ κοντά του;», ρωτήσαμε τον κ. Βαρθολομαίο.
«Σε λούζει κρύος ιδρώτας. Είναι συνάμα και τραγικό, στη σκέψη ότι εν έτει 2026 ηχούν σειρήνες πολέμου, και αναρωτιέσαι πώς θα πάρουν, αν πάρουν, τα πάνω τους ξανά αυτοί οι βομβαρδισμένοι τόποι. Δυστυχώς τα άρρωστα μυαλά δεν θα πάψουν ποτέ να υπάρχουν».
Οδικώς από τη Βαρσοβία
Η αγιορείτικη αντιπροσωπεία έφθασε στο Κίεβο οδικώς από τη Βαρσοβία. «Μας φιλοξένησαν σε ένα ξενοδοχείο και με το που φθάσαμε μας ενημέρωσαν ότι επειδή γίνονται συνεχώς βομβαρδισμοί, μόλις ηχήσει ο συναγερμός και μας έρθει και μήνυμα στο κινητό ότι δεχόμαστε πυραυλική επίθεση θα πρέπει να κατέβουμε αμέσως στα υπόγεια δωμάτια του ξενοδοχείου που λειτουργούν ως καταφύγια και δεν θα βγούμε από εκεί μέχρι να μας ειδοποιήσουν. Στο κάθε δωμάτιο υπήρχαν διαθέσιμες δύο κουβέρτες και ένα μαξιλάρι που έπρεπε να πάρουμε μαζί μας στο καταφύγιο. Εν τω μεταξύ έχουν μια εφαρμογή application που σε ενημερώνει σε πραγματικό χρόνο ότι επίκειται επίθεση και πρέπει να πάμε στα καταφύγια. Το πρόβλημα, όπως μας είπαν, αυτή τη στιγμή είναι ότι η αεράμυνά τους μπορεί να αναχαιτίσει drones, αλλά δεν μπορεί να αναχαιτίσει βαλλιστικούς πυραύλους, παρά μόνον αν τους δεις ζωντανά. Aλλά όταν φθάσεις να τους δεις ζωντανά έχει τελειώσει το θέμα, είναι πολύ κοντά σου για να προλάβεις να αντιδράσεις και γι’ αυτό θέλουν αντιπυραυλικά συστήματα Patriot από τα ευρωπαϊκά κράτη».
Ενόσω η αγιορείτικη αποστολή ταξίδευε τη νύχτα, οι Ρώσοι βομβάρδισαν συνοικίες στο Κίεβο. «Ζητήσαμε να πάμε να τις δούμε. Δεν μας επέτρεψαν να περάσουμε στο εσωτερικό τους, γιατί ήταν τα συνεργεία που απομάκρυναν τα συντρίμμια και έψαχναν για ανθρώπους μέσα σε αυτά. Υπήρχαν εξάλλου διάσπαρτα βομβίδια που δεν είχαν σκάσει και προσπαθούσαν να τα συλλέξουν. Είδαμε όμως κατεστραμμένες πολυκατοικίες, σπίτια διαλυμένα, διασώστες να μεταφέρουν νεκρούς και τραυματίες, ηλικιωμένους να πασχίζουν να απομακρυνθούν, παιδάκια σε απόγνωση να κλαίνε στα συντρίμμια». «Ο κόσμος έξω πώς συμπεριφερόταν;», τον ρωτήσαμε.
«Ηταν εντυπωσιακό, ενώ έπεφταν οι βόμβες, η ζωή στην πόλη συνεχιζόταν κανονικά, σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Εβλεπες τους μουσικούς στους δρόμους να παίζουν, ζητιάνους, κόσμο να κάνει βόλτες πέρα – δώθε στις πλατείες, πελάτες να μπαινοβγαίνουν στα μαγαζιά, λες και δεν γινόταν πόλεμος. Και σε κάποια στιγμή να ηχούν οι σειρήνες και να προσπαθούν να κρυφτούν στα κοντινά καταφύγια. Οι περισσότεροι πλέον, δεν μιλάω για τη νύχτα, αλλά για την ημέρα, γιατί χτυπάει και την ημέρα ο συναγερμός, έδειχναν να το έχουν συνηθίσει και να αδιαφορούν. Κάπου όμως έχουν κουραστεί, σου λένε δεν τον μπορώ άλλο αυτόν τον πόλεμο, πότε θα τελειώσει αυτή η κατάσταση. Γι’ αυτό οι Ρώσοι χτυπούν σχεδόν κάθε νύχτα το Κίεβο, στοχευμένα σε συνοικίες, ώστε να σπάσουν το ηθικό των ανθρώπων».
Ζητήσαμε από τον αγιορείτη ηγούμενο να μας περιγράψει τις συνθήκες υπό τις οποίες τελέσθηκε η αγρυπνία στον βομβαρδισμένο από τους Ρώσους ναό στη Λαύρα.
«Ο ναός στο εσωτερικό του είναι λειτουργικός, αλλά οι ζημιές είναι σοβαρές και από ό,τι μας έλεγαν θα χρειαστούν για την επισκευή του περί τα δύο χρόνια. Εκλεισαν την τρύπα στη στέγη, αλλά η φωτιά προχώρησε μέσα και έκαψε ξυλοκατασκευές. Ο ναός δεν είχε ρεύμα και γι’ αυτό η αγρυπνία άρχισε νωρίς παρουσία του μητροπολίτη Επιφανίου, της υπουργού Πολιτισμού και άλλων υψηλόβαθμων πολιτικών και στρατιωτικών αξιωματούχων και τελέσθηκε με λίγα κεριά.
Με το ξεκίνημα τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή για τους νεκρούς του πολέμου και λίγο πριν από το Ευαγγέλιο διαβάστηκε μια ευχή για την προστασία από την Παναγία των φρουρών του έθνους και για την ειρήνη.
Η Λειτουργία ολοκληρώθηκε με το σούρουπο και φύγαμε αμέσως διότι μετά τις 12 υπάρχει μέχρι τις 5 το πρωί απαγόρευση κυκλοφορίας. Δεν κυκλοφορούν άνθρωποι.
Ευτυχώς την ώρα της αγρυπνίας δεν ήχησε συναγερμός, χτύπησε όμως όταν λειτουργήσαμε στο άλλο μεγάλο μοναστήρι του Κιέβου, με τους χρυσούς τρούλους, του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Δεν κουνήθηκε κανείς και αυτό ήταν επικίνδυνο γιατί δεν ξέραμε πού θα έπεφτε ο πύραυλος».
Καθημερινοί ήρωες
«Φοβηθήκατε, γενικότερα, τους βομβαρδισμούς;», ρωτάμε. «Ηταν συγκλονιστικό όταν κατέγραψα την πτώση της βόμβας. Παρ’ όλο που ήξερα ότι ήταν επικίνδυνο και μας είχαν πει ότι όταν ηχήσει η σειρήνα να φεύγετε κατευθείαν για το καταφύγιο, γιατί δεν ξέρεις πού μπορεί να χτυπήσει ακριβώς, πήρα το θάρρος, βγήκα στο μπαλκόνι και τράβηξα με το κινητό μου τον ήχο της σειρήνας, τα αντιαεροπορικά βλήματα που διέσχιζαν τον ουρανό και κατέγραψα τη λάμψη. Δεν θεωρώ τον εαυτό μου ήρωα. Ηρωες είναι οι άνθρωποι που βιώνουν καθημερινά αυτή τη φρίκη. Αλλά από τη στιγμή που πήγαμε εκεί για να δώσουμε λίγο κουράγιο σε αυτούς τους ανθρώπους, δεν είχαμε δικαίωμα να δείξουμε φόβο».
«Είστε παράδειγμα θάρρους και ανδρείας. Μη φοβάσαι, απλώς ζήσε»
Οι αγιορείτες μοναχοί ταξίδεψαν στο Κίεβο και τέλεσαν αγρυπνία σε ένα μοναστήρι, από τα κορυφαία της Ορθοδόξου Χριστιανοσύνης, όπου αποτυπώνεται η θρησκευτική και εκκλησιαστική σύγκρουση αυτού του πολέμου.
Τόσο για τους Ουκρανούς όσο και για τους Ρώσους η Λαύρα των Σπηλαίων ήταν και παραμένει το «άγιο δισκοπότηρο» της πίστης τους. Και ήταν αυτός ο λόγος που οι Ρώσοι τη βομβάρδισαν, ασχέτως αν ισχυρίστηκαν ότι το έκαναν οι… Ουκρανοί. Εξάλλου, όπως μας είπε ο κ. Βαρθολομαίος, στις συζητήσεις που είχε με ρωσόφιλους κληρικούς στη Λαύρα –υπάρχουν και ασκούν ανεμπόδιστα τα θρησκευτικά καθήκοντά τους– αλλά και κοσμικούς ορθοδόξους φίλα προσκείμενους στη Μόσχα, για τις ρωσικές βόμβες που σκοτώνουν χριστιανούς και καταστρέφουν χριστιανικά μνημεία, η απάντηση ήταν ότι ο Θεός τιμωρεί τους Ουκρανούς για τις αμαρτίες τους!
Στη διαδρομή της επιστροφής προς τη Βαρσοβία ο ηγούμενος της Μονής Εσφιγμένου έλαβε ένα μήνυμα στο κινητό του από Ουκρανό στρατιώτη, που είχε ολοκληρώσει τη θητεία του και τώρα βοηθάει επικουρικά στο μέτωπο, στο οποίο τον ρωτούσε «αν πρέπει να φοβόμαστε τον θάνατο». «Και τι του απαντήσατε εσείς;», ρωτήσαμε. «Του είπα (σημ.: μου διαβάζει από το κινητό) ότι φόβος του θανάτου είναι ανθρώπινη αδυναμία, αλλά εμείς ως χριστιανοί αγωνιζόμαστε να ελέγχουμε τις ανθρώπινες αδυναμίες μας για να μη μας κυριεύει ο φόβος. Σε κάθε περίπτωση προσεύχομαι στην Παναγία να σε δυναμώνει και να σε ενθαρρύνει. Είστε παράδειγμα θάρρους και ανδρείας για εμάς. Μη φοβάσαι… απλώς ζήσε».
«Γενικότερα τι σκεφθήκατε βγαίνοντας από τα σύνορα της εμπόλεμης Ουκρανίας, μακριά από τους ανατριχιαστικούς ήχους των πυραύλων και των drones;», ήταν η ερώτηση με την οποία κλείσαμε τη συζήτηση. «Θεέ μου, είπα μέσα μου, αυτό που ζήσαμε εμείς για λίγο, το ζουν οι άνθρωποι εκεί κάθε μέρα».
Στο Φανάρι
Με την επιστροφή του ο ηγούμενος Βαρθολομαίος πήγε στο Φανάρι, όπου ενημέρωσε τον Οικουμενικό Πατριάρχη για τα όσα βίωσε η αντιπροσωπεία στο Κίεβο.
Στο κήρυγμά του, την ημέρα της εορτής της Αγίας Παρασκευής, ο προκαθήμενος της Ορθοδόξου Εκκλησίας κ.κ. Βαρθολομαίος κατηγόρησε τον Πατριάρχη Μόσχας ότι ευλόγησε τα όπλα εναντίον των ορθοδόξων Ουκρανών μιλώντας για «ιερό πόλεμο» και μοιράζοντας υποσχέσεις στους Ρώσους στρατιώτες «που ρίχνονται στη μάχη κατά των Ουκρανών αδελφών τους ότι τάχα θα κληρονομήσουν ζωήν αιώνιον…».